BỆNH UNG THƯ TINH THẦN

Phần đông, ai cũng tự cho mình là người quan trọng, ai cũng ham muốn tiền bạc, lạc thú, địa vị, quyền lực và sự nổi tiếng. Đây chính là căn bệnh ung thư tinh thần của loài người. Khi con người trên mặt đất ngày càng nhiều thì cuộc cạnh tranh để có được những thứ đó càng trở nên khốc liệt, và vì thế cái ác cũng hiển bày dữ dội hơn. Không cần ra khỏi cửa, mỗi ngày chỉ cần đọc vài thông tin trên internet thì cũng có thể thấy được thế giới quanh mình đang thực sự hoảng loạn đến mức nào. Đời sống không còn yên bình nữa!

Sự hỗn loạn và băng hoại của xã hội là do sự hỗn loạn từ nội tâm được phóng chiếu ra bên ngoài, do đó cần phải trị liệu căn bệnh tận gốc. Nếu tâm trí của con người cứ mãi mãi bệnh hoạn thì xã hội làm sao có thể lành mạnh được. Từ bao thế kỉ qua, người ta đã dùng đủ loại phương thuốc để chữa trị nhưng đó là những bài thuốc chỉ làm giảm đi cái triệu chứng, còn căn bệnh thì vẫn y nguyên. Mọi sự canh tân, mọi sự cải tổ, mọi cuộc cách mạng ở bên ngoài không chỉ là những vá víu tạm thời mà đôi khi còn làm cho xã hội rối loạn thêm.

Nếu con người muốn hòa bình và tồn tại trên mặt đất mà không bị diệt vong do sự tàn phá môi sinh, chiến tranh nguyên tử, nạn đói triền miên... gây ra thì mỗi cá nhân cần phải khởi phát một CUỘC CÁCH MẠNG TÂM THỨC. Điều mà Đức Phật, Lão Tử, Jiddu Krishnamurti, các bậc đạo sư của Phật giáo Mật tông Tây Tạng... đã thực hiện và luôn kêu gọi một cách khẩn thiết. Đây chính là giải pháp duy nhất của loài người. Nhưng tiếc thay, tiếng nói của các vị ấy cũng chỉ là những âm thanh vang vọng trong sa mạc hoang vắng mênh mông. Trong khi đó, nhân loại vẫn còn đang mê ngủ và chưa thể nào thoát khỏi những ám chướng truyền đời!

VỀ SỰ NGHÈO KHÓ

"Người ta hơn tớ cái phong lưu
Tớ cũng hơn ai cái sự nghèo."
(TẢN ĐÀ - NGUYỄN KHẮC HIẾU)

Cuộc sống của chàng hết sức đơn giản! Chàng tự nguyện làm kẻ nghèo khó nên không có tiền bạc gửi vào ngân hàng, mỗi ngày vợ cho ba bữa cơm rau, mỗi tháng con cho tiền mua dăm ba cuốn sách, hai năm mới sắm một bộ áo quần; tuy nhiên, chàng vẫn cảm thấy thật mãn nguyện, bình an và hạnh phúc. Nhờ tập sống như vậy trong nhiều năm, chàng đã thoát khỏi nhiều nỗi hệ lụy và ham muốn ở chốn trần gian. Điều ý nghĩa nhất trong đời chàng là được làm "học trò" của một vài thánh nhân và được "kết bạn" với rất nhiều hiền nhân.
 
Với chàng, sống trong một xã hội vô cùng phân hóa và băng hoại khốc liệt như hiện nay, sự nghèo hèn không phải là một điều đáng phải xấu hổ! Có ai cam đảm phô trương cái nghèo của mình cho thiên hạ biết như chàng không?

HÀNH TRÌNH VÔ ĐỊNH XỨ

Vì không bị lệ thuộc vào hệ thống biểu tượng và tín điều của một tôn giáo có tổ chức nào nên trong công cuộc truy tìm Thực Tại Tối Thượng, chàng là người hết sức may mắn. Về mặt này, chàng được hoàn toàn Tự Do. Với chàng, những kinh sách thiêng liêng, những giáo pháp của những bậc giác ngộ thuộc bất kì tôn giáo hoặc nền văn hóa nào cũng đều là “ngón tay chỉ trăng”, là “tấm biển chỉ đường” giúp chàng có thể nhìn thấy được cái Thực Tại Tối Thượng. Từ kinh sách đã đọc, chàng xem những ai đã khai mở để chàng nhận ra con người đích thực của mình chính là những vị Chân Sư. Ngoài ra, chàng còn xem những con người đang trên hành trình vô trụ xứ mà mình bắt gặp qua sách vở là những người bạn đường, những bậc Thiện Tri Thức.

Tuy đọc khá nhiều kinh sách nhưng chàng không phải là thứ mọt sách, chỉ biết chúi đầu, chúi mũi vào những con chữ nhỏ xíu mà quên đi thế giới thực tại và cuộc sống nóng hổi ở chung quanh. Chàng không dựa vào đó để trau dồi và tích lũy kiến thức, để khoe khoang chữ nghĩa, hoặc gặp đâu cũng trích dẫn lăng nhăng như một con vẹt mà chính là để thỏa mãn nỗi khát khao hiểu biết. Chàng cho rằng, sách vở là vị thầy, là vợ hiền, là bạn quý, là hơi thở, là lương thực…, và trên hết là suối nguồn cảm hứng vô tận của mình; nếu không có nó, chắc chàng sẽ khó hiện hữu và vô cùng bơ vơ, lạc lõng trong đêm trường hoang vu lạnh lẽo này. Được lãng du trong khu rừng sách vở tâm linh và nằm yên hàng giờ trong trạng thái cô đơn với một tâm thức tĩnh lặng để đào sâu vào hiện thể và cảm nghiệm cái thực tại phi thời gian là niềm hoan lạc bất tuyệt đối với chàng. Không một tham vọng, một ham muốn nào trên thế gian còn tồn tại trong chàng.

Chàng là người lữ hành cô độc đang cố gắng băng qua sa mạc tịch liêu với gánh nặng quá sức trên vai, còn cơn khát thì luôn luôn cháy bỏng. Thỉnh thoảng chàng cũng gặp được vài ốc đảo thanh bình, xanh tươi và thấp thoáng là Quê Hương ở phía trước. Nếu không có những ốc đảo - những trạm dừng chân để tiếp tục tiến về phía trước - thì có lẽ chàng đã bỏ cuộc hoặc chết khát dọc đường. Những ai đã chọn cho mình một hành trình vô định đều có cái tố chất điên điên, rồ rồ. Hồi sáu, bảy tuổi do chạy theo một ông anh chơi thả diều nên chàng bị chó điên cắn, lúc ấy dù đã được chích ngừa nhưng di chứng của "nọc độc" điên dại ấy còn ảnh hưởng cho đến tận hôm nay.

Khoảng mười bảy năm trước, nhiều lúc chàng nghĩ mình là truyền nhân của Nietzsche, nhưng thực ra không phải như vậy. Nietzsche là một thiên tài nên thường có giọng điệu mục hạ vô nhân (dưới mắt không người - chẳng coi ai ra gì cả), chàng chỉ là một thường nhân nên không thể học đòi theo kiểu của Nietzsche được. Nietzsche là người độc thân, chẳng có mối ràng buộc nào nên cuộc sống hơi bất thường; chàng là kẻ có vợ con, có nhiều nỗi lo toan thường nhật nên đời sống có phần quân bình hơn. Vị triết gia chuyên sử dụng cây búa để đập phá truyền thống tôn giáo, triết học, văn hóa ... của Tây Phương đã sống câm lặng trong mười năm cuối đời là một sự “mặc như lôi” (im lặng sấm sét) hay hoàn toàn điên loạn? Đây là một điều bí ẩn mà không ai có thể giải đáp được. Chàng là người Đông Phương, mà kẻ đi tìm Đạo ở Đông Phương luôn biết nương tựa vào bậc đạo sư mỗi khi bị chơi vơi trong hố thẳm không cùng. Vì thế, hi vọng chàng sẽ hóa thân thành hài nhi và không rơi vào bi kịch.

Tam Kỳ, Tiết Lập Hạ - 2013

NHỚ QUÊ HƯƠNG

Trong những buổi chiều vàng Đông Phương hiu hắt, với nỗi hoài vọng mênh mông vô tận, kẻ bị lưu đày ở chốn trần gian luôn luôn trông ngóng về QUÊ HƯƠNG BẢN QUÁN. Dưới cái nhìn của chàng, tất cả mọi thứ - kể cả chàng - người đang viết những dòng chữ vô nghĩa này - cũng chỉ là giả tạm và hư ảo mà không phải là THỰC TẠI.

Giật mình tỉnh thức giữa đời
Đò xưa bến vắng từ thời ra đi.
Đường quê lối cũ sa mù
Cô liêu chiếc bóng trùng trùng mưa mau.

ĐI TÌM CHÍNH MÌNH

"Sự thành đạt quan trọng nhất trong đời là nhận ra cái Ta của chính mình" SRI NISARGADATTA MAHARAJ (The Nectar of Immortality - Nước Thiêng Của Sự Bất Tử)

Cũng vì lẽ ấy mà Đức Phật và nhiều đạo sư vĩ đại khác đã từ bỏ tất cả để "đi tìm" CHÍNH MÌNH - CHÂN NGÃ - CHÂN NHƯ - THƯỢNG ĐẾ - CÁI TUYỆT ĐỐI - THỰC TẠI TỐI THƯỢNG - BẢN LAI DIỆN MỤC. Hơn hai mươi năm nay tôi cũng học đòi mon men và dò dẫm theo dấu chân các bậc chân sư hòng "tìm thấy" THỰC TẠI TỐI THƯỢNG. Nhưng đây là một hành trình cô đơn và vô định, đầy chông chênh và bất trắc!

Trong trạng thái cô đơn và tịch lặng, thỉnh thoảng tôi được nếm vài giọt linh tửu. Chỉ vài giọt linh tửu cũng đủ làm cho thần trí tôi hứng khởi, say sưa và ngây ngất. Nỗi khao khát ngày càng cháy bỏng, tôi giống như tên bợm rượu, càng nếm càng cảm thấy không thể nào thỏa mãn. Cảm giác nghiện ngập đã khiến tôi dần dần từ giã những lạc thú trần thế và tự nguyện làm người chưng cất thứ linh tửu thần diệu này.

CÁT BỤI VÔ THƯỜNG

(Tết năm Nhâm Thân - 1992)

Con chim non bé bỏng của ngày ấy đã rời xa tổ ấm và bay đến những vùng trời xa lạ, còn người cha vẫn ngồi đây với râu tóc đã bạt ngàn lau lách. Thoắt một cái mà đã hai mươi mốt năm trôi qua, cuộc đời giống như cơn đại mộng. 

Vài mươi năm sau nữa, khi đứa con trai bằng tuổi người cha bây giờ thì có lẽ thân xác người cha đã trở về với cát bụi. Ôi, vạn vật vô thường! Ôi, cát bụi tuyệt vời! Ôi, mộng đời bất tuyệt!

Tam Kỳ, tháng 04/2013

CÂU CHUYỆN DÒNG SÔNG (SIDDHARTHA)

Hermann Hesse là nhà văn bậc thầy mà tôi yêu quý nhất. Câu Chuyện Dòng Sông là người bạn đường của tôi đã 30 năm nay và mãi mãi là bạn đường cho đến khi tiếng chuông gọi hồn vang lên kêu gọi kẻ lữ thứ ở chốn trần gian này đi về một phương trời vô định.

Những dòng chữ ngắn ngủi trên đã thay lời tạ ơn của tôi đối với Hermann Hesse - người đã mở đôi mắt mù lòa của tôi để tôi được nhìn thấy một thế giới Tâm Linh đầy hân hoan và quyến rũ.

Xin giới thiệu cùng thân hữu lời giới thiệu của dịch giả Phùng Khánh (Ni sư Trí Hải) dành cho tác phẩm Câu Chuyện Dòng Sông của Hermann Hesse do NXB An Tiêm in lần thứ 3, năm 1967.

Lời Người Dịch

Quyển “Câu Chuyện Dòng Sông” dịch từ truyện “Siddhartha” trong tập “Weg nach Innen” (Đường về nội tâm) của Hermann Hesse.

Hermann Hesse là một văn hào của văn học Đức ở thế kỷ XX, sống cùng một thế hệ với Thomas Mann, Werfel, Wassermann và E. V. Salomon.

Hermann Hese sinh năm 1877, được giải thưởng Nobel Văn chương năm 1946, tác giả nhiều tập thơ và nhiều cuốn tiểu thuyết bất hủ như Peter Camenzind (1904), Demian (1919), Siddhartha (1922) Der Steppenwolf (1927), Naziss und Goldmund (1930), Das Glaserlenspiel (1943) (*)

Tất cả tác phẩm của Hermann Hesse đều nói lên niềm cô đơn tâm linh của con người thời đại, nỗi thao thức triền miên của những tâm hồn khát khao đi tìm một chân trời mới cho mình và nhất là những nỗ lực vô hạn để vươn lên mọi ràng buộc của thân phận làm người. Trọn tác phẩm của Hermann Hese là lời thánh ca bay vút lên chín tầng trời, vọng lên nỗi đau đớn vô cùng của của kiếp sống và lòng hướng vọng nghìn đời của con người, dù bơ vơ bất lực mà vẫn luôn luôn tha thiết đi tìm giải thoát ra ngoài mọi giới hạn tầm thường của đời sống tẻ nhạt: 

"Dù bị đau đớn quằn quại, tôi vẫn tha thiết yêu thương trần gian điên dại này" 

Und allem Weh zum Trotze beib ich.

Verliebt in die verrucki Welt.

Khi viết dòng thơ trên phải chăng Hermann Hesse đã muốn nói lên tất cả ý nghĩa của sự nghiệp văn chương ông giữa cơn biến động phũ phàng của thời đại? Ý nghĩa thâm trầm ấy cũng bàng bạc trong Câu Chuyện Dòng Sông.

Đọc Câu Chuyện Dòng Sông, chúng ta sẽ thấy rằng cuộc đời đáng sống và chứa đựng những hương sắc tuyệt vời, mà chúng ta thường bỏ quên và đánh mất giữa đời sống thường nhật. Câu Chuyện Dòng Sông là câu chuyện của mỗi người chúng ta: đó cũng là hình ảnh muôn thưở của trần gian và mộng đời bất tuyệt.

Phùng Khánh

(*) Ghi chú của Hồ Phú Hùng: Những tác phẩm nói trên đã được dịch ra tiếng Việt - trừ tác phẩm cuối cùng Das Glaserlenspiel (Trò Chơi Hạt Thủy Tinh).